Powrót do strony głównej

1. Pługi


1.1. Jakość pracy


Najgłębiej sięgającym w glebę zabiegiem uprawowym jest orka. Do chwili obecnej jest ona podstawowym zabiegiem, który ma na celu stworzenie optymalnych warunków do gromadzenia wody i składników pokarmowych w glebie. Orkę wykonuje się pługiem. Praca pługa polega na odcinaniu pasów gleby zwanych skibami, ich odwracaniu i kruszeniu. Orka powinna zapewnić dobre pokruszenie gleby, dokładne przyoranie resztek pożniwnych lub całych roślin oraz nawozów organicznych i mineralnych. Podczas orki górna warstwa gleby o zniszczonej strukturze powinna być zrzucona na dno bruzdy, powstałej w wyniku przemieszczania skiby w bok i przykryta strukturalną warstwą gleby wydobytą z głębszych warstw. Spośród wszystkich narzędzi uprawowych pług wyróżnia się swoją asymetryczną budową. Jest on narzędziem najgłębiej pracującym w glebie i stąd stwarzającym duże opory robocze. Podstawowy zespół roboczy pługa jakim jest korpus płużny, a głównie lemiesz i odkładnica, ma o tyle złożony kształt geometryczny, że siły oporu gleby na niego działające nie dają się sprowadzić do jednej siły wypadkowej. Wszystkie te cechy składają się na fakt, że pomimo prostej i nieskomplikowanej budowy zarówno poprawne zaprojektowanie, jak i użytkowanie pługa nie jest łatwe. W zależności od przeznaczenia pługom stawiane są różne wymagania co do jakości pracy, parametrów roboczych i eksploatacyjnych.

Jakość pracy pługa określają:

  1. kąt odwrócenia i poprzeczne przemieszczenie skiby,
  2. stopień pokruszenia i spulchnienia gleby,
  3. dokładność przykrycia resztek pożniwnych i obornika,
  4. równomierność głębokości orki,
  5. równomierność szerokości orki,
  6. kąt zagłębiania pługa.

ad 1). Odwrócenie skiby o 180° wymagane jest tylko przy orce łąk, silnie zadarnionych nieużytków oraz przy orce płytkiej zwanej podorywką, a stosowanej do przyorywania ściernisk. Dla innych rodzajów orki wystarczy tylko częściowe odwracanie skib, lecz i tu kąt odwrócenia zależy od ich celu. Odwrócenie skib musi być dokładne i charakteryzować rodzaj orki. Skiby nie powinny osypywać się na dno bruzdy, muszą być równo ułożone i dokładnie przylegać do siebie. Jakość odwracania i dokładania skib zależy od konstrukcji i kątów ustawienia części roboczych korpusu płużnego, od gatunku i parametrów chwilowych oranej gleby, a także od prędkości ruchu i stateczności pługa. Poprzeczne przemieszczanie skiby zależne jest od prędkości orki oraz od rodzaju odkładnicy. Istotny wpływ na to przemieszczenie ma kąt ustawienia skrzydła odkładnicy (Θs). Im kąt ten jest mniejszy, tym mniejsze jest przemieszczenie przy zwiększonych prędkościach. Zbyt duże poprzeczne przemieszczenie skiby nie jest pożądane, gdyż występuje wtedy nieregularny jej odrzut, złe odwracanie skiby oraz nadmierne odkrycie bruzdy. Jak wspomniano wyżej, na jakość odwrócenia skiby wyraźny wpływ wywiera prędkość orki. Wraz z jej wzrostem zmienia się tor skiby na odkładnicy, unoszona jest ona bardziej do góry i z większą prędkością odrzucana w bok. Stąd też przy zwiększonych prędkościach orki jakość odwracania skib pogarsza się. Według badań H. Bernackiego prawidłowe przemieszczanie i odwracanie skiby, uzyskuje się jeżeli prędkość odsuwania skiby w bok (poprzecznie do kierunku jazdy) mieści się w granicach 0,6-1,2 m/s. Jeżeli prędkość ta jest mniejsza od dolnej granicy, skiba za wcześnie opada przed odkładnicą i następuje garnięcie a nie płynne odwracanie skiby. Jeżeli zaś prędkość ta jest większa od górnej granicy, następuje zbyt dalekie odrzucanie skiby.

ad 2). W wyniku skrawania i odrzucania skib następuje ich pokruszenie i spulchnienie. Cechy te są niepożądane jedynie przy pełnym odwracaniu skib, gdyż utrudniają odwracanie. Jakość pokruszenia określa się na podstawie procentowego udziału poszczególnych frakcji gruzełków i brył gleby albo wielkości największych brył. Jakość spulchnienia określa się albo stosunkiem przyrostu objętości skib po orce do objętości skib przed orką, albo porowatością gleby po orce. Dobre spulchnienie roli pożądane jest przy orce zimowej, natomiast przy orce siewnej niepożądane, a nawet niepotrzebne ze względu na konieczność odleżenia się roli przed siewem jako koniecznego warunku przy uprawie wielu gatunków roślin.

ad 3). Na powierzchni pola nie może pozostawać więcej niż 5% nie przykrytych resztek pożniwnych lub obornika.

ad 4). Maksymalne wartości dopuszczalnego wskaźnika nierównomierności głębokości orki wynoszą: dla pługów podorywkowych ςa = 10%, dla pługów pozostałych ςa = 5%.

ad 5). Maksymalny dopuszczalny wskaźnik nierównomierności szerokości orki dla wszystkich typów pługów wynosi ςb = 5%.

ad 6). Średni kąt zagłębiania pługa nie powinien być mniejszy niż 6°, co odpowiada nachyleniu dna bruzdy około 10%. Dla przykładu: przy orce na głębokość 0,30 m, zagłębienie pługa powinno nastąpić na drodze nie większej niż 3 m. Wyciąganie pługa z gleby powinno następować pod kątem zbliżonym do kąta zagłębiania.

Jednym z podstawowych parametrów roboczych pługa jest głębokość orki, określana ja-ko optymalna lub też jako zakres głębokości. Wyróżniamy tu cztery zakresy:

Orkę bardzo głęboką stosuje się na glebach o odpowiednio dużej miąższości, np. przy zakładaniu plantacji chmielu i winorośli, a w krajach o klimacie gorącym w celu magazynowania wody opadowej.


1.2. Typy pługów


Produkowane obecnie pługi ciągnikowe można podzielić według ich podstawowych cech na:

Z podanej klasyfikacji wynikają stosowane nazwy pługów (ryc. 1.1). Ponieważ zasadniczym zespołem roboczym pługa jest korpus, wyróżnić można pod tym względem dwa rodzaje pługów: lemieszowy i talerzowy. Czynnymi elementami roboczymi korpusu pługa lemieszowego są lemiesz i odkładnica tworzące jednolitą powierzchnię roboczą, zaś elementem roboczym korpusu pługa talerzowego jest wycinek kuli zwany talerzem. Obecnie produkuje się głównie pługi lemieszowe, a pługi talerzowe znajdują zastosowanie na glebach poprzerastanych systemami korzeniowymi krzewów, które łatwiej przecinane są przez talerze. Klasyczne pługi lemieszowe, posiadające korpusy odkładające skiby tylko w prawo, nazywane są zagonowymi, ponieważ orka nimi wymaga podzielenia pola na części zwane zagonami. Pługi posiadające podwójną liczbę korpusów umocowanych pod kątami 90° lub 180° względem siebie nazywane są obracalnymi. Umożliwiają one orkę bezzagonową, odkładając skiby na przemian raz na prawą, a raz na lewą stronę. Pługi te, mimo że są cięższe od pługów zagonowych, są niezbędne przy orce na stokach, gdzie skiby powinny być odkładane tylko "pod górę", przeciwnie do spadku, co przeciwdziała erozji gleby. Również orka tym pługiem na terenie płaskim jest lepiej wykonana ze względu na brak bruzd i grzbietów powstających przy orce zagonowej.

Nazwa pługa może pochodzić również od sposobu połączenia pługa z ciągnikiem. Pług przyczepiany oparty jest na trzech kołach: polowym, bruzdowym i tylnym. Połączony jest on z ciągnikiem w jednym punkcie listwą lub hakiem zaczepowym. Pług zawieszany połączony jest z ciągnikiem najczęściej trójpunktowo (mogą być i inne systemy) przy pomocy podnośnika hydraulicznego ciągnika. Pług ten w położeniu roboczym może opierać się na kole kopiującym lub być zawieszony na podnośniku hydraulicznym bez koła kopiującego przy automatycznej regulacji głębokości roboczej. W położeniu transportowym wisi całkowicie na podnośniku. Pług półzawieszany stanowi rozwiązanie pośrednie między pługiem zawieszanym a zaczepianym. Połączony jest z ciągnikiem za pomocą cięgieł dolnych podnośnika hydraulicznego, a równocześnie, zarówno w czasie pracy, jak i transportu opiera się na kole tylnym. Zaopatrzony jest również w koło kopiujące głębokość roboczą. Ciężar pługa odniesiony do jego szerokości roboczej nazywamy ciężarem jednostkowym. Pługi zawieszane mają ciężar jednostkowy o około 40%, a półzawieszane o około 30% mniejszy od klasycznych pługów zaczepianych. Ciężar jednostkowy pługa zależy od cech konstrukcyjnych, zastosowanego materiału oraz od przeznaczenia. Pługi do orek płytkich, średnich i głębokich na glebach piaszczystych mają budowę lekką i są przeważnie typu zawieszanego. Pługi wieloskibowe do orek głębokich i bardzo głębokich na glebach ciężkich, budowane są jako półzawieszane lub zaczepiane i należą do pługów ciężkich.

Pługi specjalne budowane są wyłącznie jako pługi lemieszowe i wyróżniają się budową zespołów roboczych. Należące do nich pługi łąkowe posiadają korpusy dobrze odwracające a słabo kruszące skiby. Z kolei pługi leśne wyorywują pojedyncze bruzdy i są jednoskibowe. Korpus tego pługa jest dwustronny, to znaczy ma podwójne lemiesze i odkładnice, przez co równocześnie odkłada skiby w lewą i prawą stronę. Pługi plantacyjne, do orki bardzo głębokiej, są budowane jako jednoskibowe, przyczepiane, ciężkie. Pługi do orki gleb zakamienionych wyposażone są w różnego rodzaju zabezpieczenia, pozwalające na odchylenie się korpusów płużnych w przypadku natrafienia na przeszkodę. Do pługów specjalnych zaliczyć można również pługi samobieżne i samosterujące pracujące bez udziału człowieka.

  Pługi lemieszowe ciągnikowe Główne parametry
i gb am b1 pm Nc
a 1-4 ×2 5,5-7 20-28 28-40 60-80 25-60
b 1 15-20 50-100 35-60 100 60-100
c 1-4 3,5-4,5 25-30 30-40 60-80 25-60
d 4-5 1,8-2,2 12-18 22-26 60 25
e 3-5 7-9 25-30 30-35 80-100 35-60
f 3-5 4-5 25-30 30-35 80 35-60
  Pługi talerzowe  
g 4-6 7-9 25-30 25-30 80 45-80
h 2-4 3,5-4 25-30 25-30 60 25-60
i 1 5-7 18-20 50-80 60 25-30

Ryc. 1.1. Typy pługów (przykłady):

a - pług zawieszany obracalny, b - specjalny pług plantacyjny, c - pług zawieszany trójpunktowo, d - pług zawieszany podorywkowy, e - pług zaczepiany ciężki, f - pług półzawieszany, g - pług talerzowy zaczepiany, h - pług talerzowy, zawieszany, i - pług zawieszany, tzw. leśny; i - liczba korpusów, gb - ciężar jednostkowy pługa w kG/cm szerokości roboczej, am - maksymalna głębokość orki w cm, bl - szerokość robocza 1 korpusu w cm, pm - maksymalny opór jednostkowy gleby w kG/dm2, Nc - nominalna moc ciągnika w KM.
Źródło: Kanafojski 1967

1.3. Budowa pługa


1.3.1. Korpusy pługów


Obecne konstrukcje pozwalają na wyodrębnienie dwóch typów korpusów płużnych. Są to: korpusy lemieszowe i talerzowe. Nazwy ich utworzono od zasadniczych elementów roboczych, którymi są lemiesz i talerz będący wycinkiem kuli. Korpus płużny jest częścią pługa, która zagłębia się w czasie orki w glebę i bezpośrednio na nią oddziałuje.


1.3.2. Korpus płużny lemieszowy


Korpus ten składa się z części bezpośrednio oddziałujących na glebę w procesie orki, do których należą lemiesz i odkładnica, oraz z części i elementów stabilizujących pracę, łączących je wzajemnie i stanowiących wyposażenie dodatkowe, do których zalicza się słupica, płóz, listwa usztywniająca, listwa dokładająca i listwa ścinająca zastępująca przedpłużek (ryc. 1.2).

Ryc. 1.2. Budowa korpusu lemieszowego:

1 - lemiesz, 2 - odkładnica, 3 - słupica, 4 - płóz, 5 - piętka, 6 - listwa usztywniająca, 7 - ostrze lemiesza, 8 - dziób lemiesza, 9 - grzbiet lemiesza, 10 - pierś odkładnicy, 11 - skrzydło odkładnicy, 12 - listwa dokładająca, 13 - osłona bruzdy przed zasypywaniem.
Źródło: Wójcicki 1969
Odkładnica ażurowa

Ryc. 1.3. Budowa korpusu lemieszowego ażurowego (Rabe Werk):

1 - lemiesz, 2 - dziób lemiesza, 3 - odkładnica, 4 - pierś odkładnicy (ciągła), 5 - ażurowe skrzydło odkładnicy, 6 - obsada słupicy, 7 - pręt usztywniający skrzydło odkładnicy, 8 - listwa poprzeczna łącząca listwy skrzydła odkładnicy.

Lemiesz i odkładnica korpusu lemieszowego tworzą jedną ciągłą powierzchnię roboczą i razem z płozem przymocowane są śrubami do dolnej części słupicy (obsady). Płóz opiera się o dno i ścianę bruzdy. Górna część słupicy (głowica) służy do przymocowania korpusu do grzędziela lub ramy pługa.

Oprócz korpusów płużnych posiadających odkładnice o budowie ciągłej, wprowadzono ostatnio korpusy o odkładnicach ażurowych (listwowych) (ryc. 1.3). Korpusy takie stosowane są na glebach gliniastych, co przyczynia się przede wszystkim do zmniejszenia oporów gleby, zapewniając równocześnie dobre spulchnienie i odwracanie gleby. Pozostałe funkcje takiego korpusu są takie same, jak korpusu przedstawionego na ryc. 1.2.


1.3.3. Lemiesz


Zadaniem lemiesza jest odcinanie skiby od dna bruzdy i podnoszenie jej na odkładnicę. Lemiesz składa się z ostrza, grzbietu i dzioba. Dziób lemiesza może z ostrzem tworzyć linię prostą lub może być wydłużony. Jest on najbardziej obciążoną częścią korpusu, dlatego ma od spodu zgrubienie stanowiące zapas materiału do tzw. pociągania lemiesza przy jego regeneracji. Do wzmocnienia dzioba lemiesza może służyć ścianka polowa lub dłuto. Dziób może stanowić element wymienny w tzw. lemieszach dzielonych. Rozróżniamy kilka typów lemieszy (ryc. 1.4): trapezowy (europejski), dziobowy (amerykański), ze ścianką polową, z dłutem.

Ryc. 1.4. Lemiesze pługów:

a - trapezowy, b - dziobowy, c - ze ścianką polową, d - z dłutem; 1 - ostrze, 2 - dziób, 3 - grzbiet, 4 - ścianka polowa, 5 - dłuto dwustronne, mocowane do słupicy; g1 = 8-12 mm, g2 = 12-24 mm, S1, S2 - wymiary lemiesza
Źródło: Kanafojski 1967



Ryc. 1.5. Lemiesz jako klin przestrzenny:

α - kąt wzniosu, γ - kąt skrawania, θ0 - kąt ustawienia, A, B, C, D - wierzchołki klina przestrzennego.
Źródło: Kanafojski 1967

Lemiesz tworzy klin przestrzenny o trzech zasadniczych kątach (ryc. 1.5): - kąt wzniosu, - kąt skrawania, 0 - kąt ustawienia. Kąty i są proporcjonalne do siebie i mają wpływ na jakość kruszenia skiby i wartość oporów. Im bardziej stromo ustawiony jest lemiesz, tym lepsze jest kruszenie, ale równocześnie większe są opory. Jednak stopień po-kruszenia zależy przede wszystkim od właściwości i stanu gleby. Gleby lekkie i średnio zwięzłe kruszą się dość łatwo i dlatego do orki tych gleb stosuje się lemiesze mające więk-sze kąty skrawania, zaś na glebach zwięzłych lub zadarnionych, trudno kruszących się stosowane są lemiesze o małych kątach skrawania. Kąt ustawienia 0, w granicach stosowanych wartości, nie ma wyraźnego wpływu na jakość kruszenia i wartość całkowitego oporu skrawania gleby (tab. 1.1).

Tabela 1.1. Kąty lemiesza

Typy odkładnic

Kąty (°)

 

Q0

a

g

Śrubowe, półśrubowe i cylindroidalne do orki łąk oraz szybkiej orki

30-35

12-15

20-25

Półśrubowe i cylindroidalne pługów ciągnikowych do normalnej orki

35-45
najczęściej 40

14-18
najczęściej 16

22-28

Cylindroidalne i cylindryczne pługów konnych

40-50
najczęściej 45

15-20
najczęściej 18

22-30

Szerokość lemiesza dobiera się w zależności od szerokości i głębokości roboczej korpusu pługa (ryc. 1.6).

Ryc.1.6.;Wymiary lemiesza:

S1=120-170mm, S2=100-140 mm



Aby zmniejszyć ścieranie, ostrze lemiesza utwardzone jest na szerokości 3-4 cm lub pokryte twardym metalem, np. chromem. Lemiesz najczęściej wykonuje się ze stali węglowo manganowej lub z tzw. stali pancernej składającej się z trzech warstw - zewnętrzne są utwardzone, a środkowa miękka. Stal taka jest równocześnie odporna na ścieranie i deformacje. Utwardza się na głębokość minimum 3 mm.


1.3.4. Odkładnica

Zadaniem odkładnicy jest przejęcie skiby odcinanej przez lemiesz, jej odwrócenie i przesunięcie w bok do poprzednio wyoranej bruzdy z jednoczesnym kruszeniem i mieszaniem gleby.

Odkładnica, podobnie jak lemiesz, jest klinem przestrzennym. Składa się z piersi i skrzydła. Uzupełnienie stanowić mogą listwa dokładająca i listwa odcinająca pełniąca rolę przedpłużka. Powierzchnia odkładnicy może być jednolita lub ażurowa (rusztowa) w cało-ści lub podzielona na oddzielne elementy, które mogą być wymienne. Do odcinania skiby od ściany bruzdy służy krawędź odcinająca odkładnicy (ryc. 1.7).

Ryc. 1.7. Korpus pługa z odkładnicą dzieloną:

1 - lemiesz, 2 - pierś odkładnicy, 3 - skrzydło.
Źródło: Bernacki 1981

Pod względem geometrycznego kształtu powierzchni roboczej odkładnice dzieli się na cztery podstawowe typy (ryc. 1.8).

Ryc. 1.8. Profilogramy odkładnic:

a - cylindryczna, b - cylindroidalna, c - półśrubowa, d - śrubowa; L - wybieg odkładnicy, H - wysokość odkładnicy, B - szerokość konstrukcyjna, S - odchylenie rzeczywistej od teoretycznej krawędzi odcinającej odkładnicy
Źródło: Bernacki 1981
Kształty i przeznaczenie różnych typów odkładnic (Vogel & Noot)

Ryc. 1.9. Kształty i przeznaczenie różnych typów odkładnic (Vogel & Noot):

1 - odkładnica cylindroidalna przeznaczona dla gleb lekkich i średnich, dająca spulchnienie gleby do postaci gruzełkowatej, 2 - odkładnica półśrubowa przeznaczona dla gleb średnich i ciężkich, dająca dobre spulchnienie gleby do postaci gruzełkowatej, 3 - odkładnica wydłużona półśrubowa, dobrze odkładająca skibę, przeznaczona do orek głębokich, dobrze przykrywa resztki pożniwne, 4 - odkładnica cylindryczna, wydłużona, przydatna do gleb zbitych, dobrze kruszy i odkłada skibę, 5 - odkładnica śrubowa przeznaczona do orek gleb ciężkich, łąk ugorów i nieużytków; dobrze odwraca, a słabo kruszy skibę, 6 - odkładnica ażurowa, przydatna na gleby lekkie i średnie gliniaste, dobrze spulchnia i odwraca skibę - listwy skrzydła odkładnicy indywidualnie wymienne, 7 - odkładnica ażurowa, przydatna na gleby średnie i ciężkie, dobrze spulchnia i odwraca skibę - listwy skrzydła odkładnicy indywidualnie wymienne.

Kształt odkładnicy określają przekroje ortogonalne, czyli ślady cięć jej powierzchni płaszczyznami równoległymi do płaszczyzn rzutów. Przekroje ortogonalne płaszczyznami poziomymi nazywamy warstwicami. Odkładnice cylindryczne mają warstwice, które są liniami prostymi i równoległymi do siebie. Również przekroje ortogonalne w innych płaszczyznach są do siebie równoległe. Odkładnice cylindroidalne (kulturalne) mają warstwice nieco zbieżne, inne przekroje ortogonalne są względem siebie równoległe. Warstwice mogą być liniami prostymi, ale mogą być również lekko zakrzywione na skrzydle odkładnicy. Odkładnice półśrubowe mają warstwice bardziej zbieżne, przecinające się wzajemnie na skrzydle i mogą być liniami prostymi lub zakrzywionymi. Odkładnice śrubowe mają warstwice przecinające się w jednym lub prawie jednym punkcie na skrzydle i zawsze będące liniami zakrzywionymi. Stromość odkładnicy określamy stosunkiem L : H (tab. 1.2), gdzie: L - wybieg odkładnicy, H - wysokość odkładnicy. Stromość określa nam rodzaj odkładnicy.

Tabela. 1.2. Stromość odkładnic

Rodzaj odkładnicy

Typ odkładnicy

L/H

Stroma

cylindryczna, rzadziej cylindroidalna

0,7-0,8

Normalna

cylindroidalna i półśrubowa

0,8-1,0

Leżąca

cylindroidalna, półśrubowa i śrubowa

1,0-1,3
rzadziej do 1,4

Skiba podczas ruchu po powierzchni odkładnicy ulega z jednej strony rozciąganiu, a ze strony przeciwległej zgniataniu. W efekcie uzyskujemy skręcanie, powodujące rozpadanie się skiby, co określamy jako pokruszenie. Zatem kształt odkładnicy będzie decydował o stopniu pokruszenia skiby. Dobór odpowiedniej odkładnicy będzie uzależniony od gatunku gleby i celu orki (pokruszenie lub odwrócenie albo jedno i drugie). Odkładnica cylindryczna, będąca wycinkiem pobocznicy walca odpowiednio wyprofilowanym i ustawionym ukośnie do kierunku ruchu pługa, będzie dobrze kruszyła, a słabiej odwracała i odkładała skibę. Stosuje się ją na glebach lekkich.

Aby uzyskać dobre pokruszenie skiby, a równocześnie dobre jej odwrócenie i przykrycie części roślinnych, stosujemy odkładnice cylindryczne o trochę innym kształcie. Modyfikacja polega na tym, że skrzydło odkładnicy jest wygięte w stronę bruzdy. Krzywizna ta ma kształt powierzchni śrubowej. Odkładnice tego typu noszą nazwę cylindroidalnych lub kulturalnych. Nazwa ta pochodzi od gleb będących w dobrej kulturze, gdzie odkładnica ta znalazła największe zastosowanie. W tych odkładnicach na części cylindrycznej skiba kruszy się, a na wygiętej jest odwracana. W efekcie uzyskujemy zarówno poprawne pokruszenie, jak i odwrócenie wyoranej skiby.

Na glebie zadarnionej, zwięzłej i trudnej do uprawy najprzydatniejsze są odkładnice półśrubowe. Odkładnice te są właściwie odmianą odkładnicy cylindroidalnej o silnie skręconym skrzydle, ukształtowanym jako powierzchnia śrubowa. Kruszą one skibę słabiej niż cylindroidalne, natomiast dobrze ją odwracają, wskutek czego znalazły szerokie zastosowanie w pługach o uciągu mechanicznym.

Odkładnice odwracające skibę o kąt 180° noszą nazwę śrubowych. Mogą być stosowane na glebach zwięzłych o spoistości tak dużej, że podczas odwracania i skręcania skiba się nie rozpada. Zasadnicze jednak przeznaczenie odkładnic śrubowych stanowi orka trwałych użytków zielonych wymagająca odwrócenia o 180°. Zatem odkładnice takie słabo kruszą i dobrze odwracają skibę. Wzajemne relacje pomiędzy stopniem pokruszenia i odwrócenia skiby w odkładnicach śrubowych zależą jeszcze od długości odkładnicy i prędkości ruchu pługa. Odkładnice krótkie kruszą skibę lepiej niż długie, ale gorzej ją odwracają. Zmniejszenie prędkości daje natomiast lepsze odkładanie i odwracanie skiby. Stąd wzajemna relacja jest następująca: im krótsza odkładnica i mniejsza prędkość, tym lepsze odkładanie skiby z równoczesnym jej pokruszeniem.

Efekt działania odkładnicy, to jest pokruszenie i odwrócenie, uzależniony jest również od stosunku szerokości do głębokości orki b : a i kąta odwrócenia skiby.

Z danych zawartych w tabeli 1.3 wynika, że im większy jest stosunek b : a, tym większy jest kąt odwrócenia skiby (zbliżający się do 180°) i gorsze pokruszenie. W miarę zmniejszania się tego stosunku poprawia się kruszenie i maleje wartość kąta odwrócenia skiby (około 45° dla orki przedzimowej).

Tabela 1.3. Stosunek szerokości do głębokości orki dla różnych rodzajów orek


Rodzaj orki
Głębokość orki
Szerokość skiby

b/a

 

a [cm]

b [cm]

w eksploatacji
w założeniach konstrukcyjnych pługów
bardzo głęboka

35-100

40-70

0,7-1,1

0,7-1,0

głęboka

25-35

30-40

1,1-1,5

1,2-1,3

średnia

18-24

25-35

1,3-1,8

1,4-1,5

podorywka

5-12

24

2,0-5,0

2,0-2,5

orka łąk

15-25

30-50

1,8-2,5

2,0-2,2

Połączone działanie lemiesza i odkładnicy można przedstawić jako efekt działania trzech klinów (ryc. 1.10). Klin 1 (lemiesz) odcina skibę od dna bruzdy, klin 2 (dziób lemiesza i krawędź tnąca odkładnicy) odcina ją od calizny, a klin 3 (odkładnica) nachyla ją dodatkowo i dokłada do skib poprzednio wyoranych.

Odkładnice tłoczy się z blachy ze stali węglowej lub węglowo manganowej. Są również wykonywane z blachy trójwarstwowej (pancernej). Grubość odkładnic do orek płytkich, średnich i głębokich powinna wynosić 6-8 mm, a do bardzo głębokich najczęściej 10mm. W przypadku odkładnicy dzielonej, pierś wykonuje się ze stali węglowo manganowej, a skrzydło ze stali węglowej.

Ryc. 1.10. Składowe części klina przestrzennego;

α ,β ,γ - kąty ustawienia lemiesza
Źródło: Wójcicki 1969

Odkładnice rusztowe posiadają, tak jak klasyczne, jednolitą pierś, natomiast skrzydło w postaci równoległych pasów (ryc. 1.11). Opory pługa z taką odkładnicą są mniejsze, jednakże przydatność tych odkładnic ogranicza to, że są one przeznaczone tylko do gleb zwięzłych, ponieważ na glebach lekkich powodują zbyt duże wymieszanie gleby górnej i dolnej warstwy skiby.

Ryc. 1.11. Odkładnica rusztowa "Krone"

1.3.5. Słupica

Jest to część korpusu płużnego, która łączy lemiesz i odkładnicę, a od strony ściany bruzdy łączy się z płozem. Słupica może być jednolita lub dzielona (ryc. 1.12).

Słupica składa się z trzech części: dolnej zwanej obsadą, która łączy lemiesz, odkładnicę i płóz, środkowej zwanej trzonem, łączącą górną część odkładnicy oraz listwę usztywniającą skrzydła, oraz górnej, zwanej głowicą, do połączenia z ramą pługa.

Ryc. 1.12. Słupice korpusów lemieszowych:

a - tłoczona z blachy, b - odlewana staliwna, c - skręcana, d - spawana; 1 - obsada, 2 - trzon, 3 - głowica
Źródło: Bernacki 1981

1.3.6. Płóz

Stanowi element podparcia korpusu lemieszowego. Rozróżniamy płozy krótkie i długie (ryc. 1.13).

Ryc. 1.11. Płozy korpusu lemieszowego:

a - długi, b - krótki; 1 - płóz, 2 - piętka
Źródło: Bernacki 1981

Płóz przytwierdzony jest do słupicy dwiema śrubami i ustawiony jest do dna bruzdy pod kątem 2-3°. Długość płozu zależy od wielkości nacisku skiby na powierzchnię odkładnicy, od jej kształtu i masy pługa.

Płóz krótki stosowany jest w korpusach o odkładnicach cylindrycznych, stromo ustawionych. Opiera się tylko o ścianę bruzdy i przenosi na nią boczne naciski wynikające z oporów gleby. Płóz długi stosuje się do odkładnic śrubowych oraz przy ostatnim korpusie. Zakończony jest on zawsze piętką. Płóz ten opiera się o ściankę i o dno bruzdy, przenosi więc zarówno boczne, jak i pionowe naciski. Płóz wykonany jest z płaskownika. Piętka zabezpiecza płóz przed szybkim ścieraniem, dlatego też jest ona utwardzona na głębokość 2-4 mm.

1.3.7. Ramy pługów

Rama jest najbardziej obciążonym zespołem pługa. Jest ona poddana działaniom zmiennych sił oporu gleby, przenoszonych na nią przez korpusy i dodatkowe zespoły robocze pługa. Rama pługa musi być równocześnie sprężysta i wytrzymała na chwilowe duże obciążenia dynamiczne, powstające przy natrafieniu pługa na przeszkodę, aby obciążenia te nie wywołały pęknięć lub trwałych odkształceń. Jednocześnie rama musi być na tyle sztywna, aby w normalnych warunkach pracy nie uległa odkształceniom sprężystym, utrudniającym korpusom utrzymanie jednakowej głębokości i szerokości orki. Do ramy, oprócz korpusów płużnych, mocowane są kroje, przedpłużki, pogłębiacze, układ zawieszenia lub zaczep, koło kopiujące, koło polowe, bruzdowe i podporowe w pługach zaczepianych oraz mechanizmy regulacyjne. Podstawowe typy ram pługów (ryc. 1.14 i 1.15) są następujące:

a) ramy przestrzenne i płaskie,
b) ramy spawane i skręcane na śruby,
c) ramy kratowe i jednobelkowe.

Długość ramy zależy od typu pługa oraz liczby i rozstawu korpusów.

Ryc. 1.14. Skręcane ramy kratowe pługów przyczepianych:

a - przestrzenna, b - płaska; 1 - belka wzdłużna, 2 - belka skośna, 3 - poprzeczka, 4 - ukośna belka usztywniająca, 5 - trzon słupicy, 6 - wysięgnik
Źródło: Bernacki 1981

Ryc. 1.15. Ramy pługów zawieszanych:

a - przestrzenna, skręcana, b - wąska spawana, c - jednobelkowa spawana; 1 - belka wzdłużna, 2 - belka ukośna, 3 - stojak, 4 - zastrzał stojaka, 5 - uchwyty wałka wykorbionego, 6 - uchwyt do zakładania górnego cięgła zawieszenia, 7 - uchwyt do osadzenia wrzeciona ustalającego położenie wałka wykorbionego, 8 - belka główna
Źródło: Bernacki 1981

1.3.8. Bezpieczniki korpusów płużnych

Rodzaje bezpieczników przedstawiono na rycinach 1.16-1.20.

Ryc. 1.16. Bezpiecznik kołkowy korpusu pługa:

1 - kołek, 2 - śruba; Pb - siła ścinająca kołek, Km - siła działająca na korpus płużny, l1, l2 - ustawienie lemiesza względem ramy pługa
Źródło: Bernacki 1981

Ryc. 1.17. Bezpieczniki sprężynowe korpusu pługa:

a - ze sprężyną rozciąganą, b - ze sprężyną ściskaną; Ps - moment siły sprężyny, Km - siła działająca na korpus płużny
Źródło: Bernacki 1981

Ryc. 1.18. Korpus płużny z bezpiecznikiem sprężynowym:

1 - sprężyna, 2 - zapadka, 3 - trzon słupicy
Źródło: Bernacki 1981

Ryc. 1.19. Korpusy płużne (Kverneland)z bezpiecznikami sprężynowymi (sprężyna płaska)

Ryc. 1.20. Bezpiecznik hydrauliczny korpusu pługa:

1 - siłownik, 2 - przewód hydrauliczny, 3 - rozdzielacz, 4 - zawór dławiący, 5 - manometr, 6 - akumulator pneumatyczny, 7 - czop obrotu korpusu pługa; Ps - moment siły siłownika, Km - siła działająca na korpus płużny
Źródło: Bernacki 1981

1.4. Dodatkowe zespoły robocze pługa


1.4.1. Przedpłużki

Przedpłużek jest małym korpusem płużnym, odpowiednio ustawionym i mocowanym do ramy pługa przed głównym korpusem (ryc. 1.21). Zadaniem przedpłużka jest odcięcie górnej warstwy gleby (na pewnej szerokości i głębokości w stosunku do odcinanej skiby) i zrzucenie jej na dno bruzdy, aby została dobrze przykryta skibą wyoraną korpusem pługa. Stosuje się go również przy przykrywaniu obornika i nawozów zielonych. Przedpłużek zwiększa intensywność kruszenia skiby i stosowany jest tylko przy orce głębokiej.

Szerokość robocza przedpłużka w stosunku do szerokości roboczej korpusu wynosi 0,3-0,7, a głębokość 0,3-0,5. Dziób lemiesza przedpłużka powinien być o 5-15 mm niżej niż przeciwległy koniec ostrza. Polowa krawędź tnąca przedpłużka powinna być przesunęta o 5-10 mm w stronę pola nie zaoranego, a odległość między górnymi krawędziami piersi odkładnic korpusu i przedpłużka powinna wynosić 250-300 mm. Przedpłużek zamiast słupicy ma trzonek, który przymocowuje się jarzmem do ramy pługa lub do specjalnej obsady na ramie.

Ryc. 1.21. Ustawienie przedpłużka względem korpusu pługa:

a - głębokość orki, a1 - głębokość skrawania przedpłużkiem
Źródło: Kanafojski 1967


Ryc. 1.22. Przedpłużek - mierzwnik:

1 - lemiesz, 2 - odkładnica opływo-wa, 3 - trzonek, 4 - jarzmo

Źródło: Kanafojski 1967

Oprócz przedpłużka klasycznego spotyka się tzw. przedpłużki opływowe zwane mierzwnikami. Mogą one pracować jako dodatkowe elementy robocze pługa lub w formie szczątkowej mocowane na słupicy, powyżej górnej krawędzi piersi odkładnicy. Mają one wysoką pierś odkładnicy, zaginającą się do przodu i w stronę ścianki bruzdy. Taki kształt ułatwia zsuwanie się z nich obornika, słomy i resztek pożniwnych (ryc. 1.22).

Zamiast przedpłużków stosuje się obecnie listwowe ścinacze przykręcane do odkładnic (ryc. 1.23). Jest to odpowiednio wygięta listwa, której część dziobowa musi ściśle przylegać do odkładnicy, tak więc kształt ścinacza musi być dostosowany do odkładnicy. Ścinacz odcina górną część skiby i wrzuca ją na dno bruzdy.

Ryc. 1.23. Odkładnica ze ścinaczem listwowym:

1 - ścinacz, 2 - rozwinięcie ścinacza
Źródło: Bernacki 1981

1.4.2. Pogłębiacze

Pogłębiacze służą do spulchniania warstwy gleby znajdującej się poniżej warstwy uprawnej, bez wyciągania jej na wierzch (ryc. 1.24). Mocowane są najczęściej za korpusami. Elementem roboczym może być lemiesz lub gęsiostopka. Lemiesze ustawiane są w tej samej bruździe lub też bocznie do korpusu płużnego, gęsiostopki z reguły ustawione są w tej samej bruździe co korpus. Element roboczy łączy się z trzonkiem, a za jego pośrednictwem z obsadą słupicy w sposób sztywny, lub czworobokiem przegubowym ze słupicą i ramą pługa w sposób wahliwy. Nie powinno się stosować pogłębiacza za ostatnim korpusem, ponieważ w tej bruździe przesuwają się koła ciągnika. Bruzdę tę powinno się pogłębić pogłębiaczem mocowanym bocznie przy pierwszym korpusie.

Ryc. 1.24. Zasada działania i typy pogłębiaczy:

a - lemieszowy, boczny, sztywno mocowany, b - gęsiostopkowy, symetrycznie ustawiony, zawieszony na czworoboku przegubowym, c - lemieszowy, boczny, zawieszony na czworoboku przegubowym; a - głębokość robocza korpusu płużnego, a1 - głębokość robocza pogłębiacza
Źródło: Bernacki 1981

1.4.3. Kroje

Zadaniem krojów jest gładkie odcięcie skiby od ścianki bruzdy i odciążenie krawędzi tnącej piersi odkładnicy. Stosowane są obecnie dwa rodzaje krojów: nożowy i tarczowy.

Krój nożowy ma postać noża i stosowany jest w pługach przeznaczonych do bardzo głębokich orek, w przypadku gdy krój tarczowy pracowałby za płytko. Ustawienie kroju określa się trzema odległościami: wysokość ustawienia noża w stosunku do ostrza lemiesza Sa ≥ 6 cm, wysunięcie dzioba kroju w stosunku do dzioba lemiesza Sb = 3 cm i przesunięcie ostrza kroju w stronę pola nie zaoranego Sc = 6 cm (ryc. 1.25). Krój może być ustawiony w stosunku do ramy pod kątem ostrym, prostym i rozwartym.

Ryc. 1.25. Ustawienie kroju nożowego względem korpusu pługa:

Sa, Sb, Sc - ustawienie kroju nożowego, αn - kąt ustawienia ostrza, V, V1, V2 - rozkład prędkości ślizgowej wzdłuż ostrza
Źródło: Bernacki 1981

Krój tarczowy stosowany jest w pługach przeznaczonych do średnich i głębokich orek. Mocowany jest albo tylko przed ostatnim korpusem (najczęściej), albo przed każdym korpusem pługa wieloskibowego (rzadziej). Tarcza mocowana jest obrotowo w widełkach, mających swobodę obrotu w płaszczyźnie poziomej na trzonku kroju o kąt 10-15° w obydwie strony. Działanie ostrza tarczy można porównać z działaniem ostrza kroju nożowego ustawionego pod kątem 90°. Ustawienie kroju tarczowego przedstawiono na rycinie 1.26.

Ryc. 1.26. Ustawienie kroju tarczowego względem przedpłużka i korpusu pługa

Źródło: Wójcicki 1958

Krój tarczowy może być wyposażony dodatkowo w ścinacz naroży skib zastępujący przedpłużek (ryc. 1.27). Ścinacz wykonany jest ze stali wygiętej według powierzchni cylindrycznej lub cylindroidalnej. Dolna krawędź ścinacza ustawiona jest pod kątem 45° do poziomu. Obsada mocująca ścinacz naroży osadzona jest na trzonku, a ten z kolei przymocowany jest śrubą do ramienia widełek kroju od strony ścianki bruzdowej.

Ryc. 1.27. Krój tarczowy ze ścinaniem:

1 - ścinacz naroży, 2 - obsada mocująca ścinacz, 3 - trzonek ścinacza, 4 - obsada mocująca trzonek, 5 - widełki, 6 - trzonek kroju

1.5. Pługi zawieszane, półzawieszane i przyczepiane

Pługi zawieszane agregatowane są z ciągnikiem za pomocą układu zawieszenia najczęściej trójpunktowego. Są to pługi lekkie tworzące z ciągnikiem krótkie zwarte agregaty. Pług zawieszany trójpunktowo ma z przodu ramy dwa czopy, na które zakłada się przeguby dolnych cięgieł podnośnika hydraulicznego ciągnika oraz stojak z otworami na sworzeń górnego cięgła zawieszenia. Regulacja głębokości roboczej (orki) może być kopiująca za pomocą koła kopiującego (zawieszenie swobodne) albo siłowa - za pomocą podnośnika hydraulicznego, wyposażonego w urządzenie regulacyjne, reagujące na wielkość siły ściskającej, działającej na cięgło górne lub sił rozciągających, działających na cięgła dolne (zawieszenie sztywne). Stosuje się również regulację złożoną, obejmującą elementy regulacji kopiującej i siłowej. Widok i budowę czteroskibowego pługa zawieszanego przedstawia ryc. 1.28, różne rodzaje pługów zawieszanych ryc. 1.29, a pług zawieszany obracalny ryc. 1.30. Pługi zawieszane mogą być pługami zagonowymi lub obracalnymi i wahadłowymi do orki bezzagonowej.

Budowa lemieszowego pługa zawieszanego zagonowego (Akpil)

Ryc. 1.28. Budowa lemieszowego pługa zawieszanego zagonowego (Akpil):

1 - korpus płużny, 2 - czop, 3 - stojak układu zawieszenia pługa, 4 - koło kopiujące, 5 - rama pługa, 6 - pręt regulacyjno usztywniający, 7 - ścinacze listwowe
Pługi zawieszane

Ryc. 1.29. Pługi zawieszane:

a - jednoskibowy pług łąkowy, b - dwuskibowy pług z korpusami zaopatrzonymi w ścinacze listwowe z regulacją kopiującą głębokość orki, c - dwuskibowy pług do orki szybkiej z regulacją siłową głębokości orki (brak koła kopiującego), d - trzyskibowy pług z listwą do agregatowania narzędzi doprawiających.
Źródło: Kuczewski 1978
Pług zawieszany obracalny (Akpil)

Ryc. 1.30. Pług zawieszany obracalny (Akpil):

1 - trójpunktowy układ zawieszenia, 2 - siłownik hydrauliczny mechanizmu obrotu korpusów płużnych, 3 - korpus płużny, 4 - koło podporowe (kopiujące)

Pługi obracalne niezbędne są do orek w górach i na pochyłościach terenu do uprawy przeciwerozyjnej polegającej na odwracaniu skiby zawsze w kierunku przeciwnym do spadku. Ostatnio pomimo tego, że są cięższe, droższe i bardziej skomplikowane w budowie od klasycznego pługa zawieszanego zagonowego, są coraz częściej stosowane do orek w terenie płaskim, ponieważ ułatwiają poprawne wykonanie orki bez konieczności obliczania szerokości zagonów i wyorania grzbietu, co jest konieczne przy pługach zagonowych.

Pługi zaczepiane (przyczepiane, doczepiane) tworzą z ciągnikiem długie, ciężkie i mało zwrotne agregaty. Są jednak w dalszym ciągu używane do orek bardzo głębokich oraz do orek łąk. Budowane są jako pługi ramowe i wieloskibowe. Rama jest ramą przestrzenną płaską. Do ramy mocowane są korpusy płużne i dodatkowe zespoły robocze pługa (przedpłużek, kroje i pogłębiacze). Rama opiera się na trzech kołach: polowym - przemieszczającym się po caliźnie, bruzdowym - przemieszczającym się w bruździe i tylnym oporowym stabilizującym pracą pługa. Przy kole polowym znajduje się układ podnoszenia pługa albo mechaniczny, albo hydrauliczny. Z przodu ramy pługa znajduje się listwa poprzeczna zawiasowo z nią połączona. Do listwy tej mocowana jest listwa lub belka pociągowa łącząca pług z zaczepem polowym ciągnika za pośrednictwem haka zaczepowego zaopatrzonego w samoczynny rozłącznik (bezpiecznik), pozwalający odłączyć pług od ciągnika przy nadmiernym wzroście oporów. Pługi hydrauliczne łączone są z hydrauliką zewnętrzną ciągnika szybkozłącznymi gniazdami umożliwiającymi odłączenie instalacji hydraulicznej pługa podczas jego odłączenia podczas pracy z równoczesnym zamknięciem przewodów hydraulicznych pługa i układu hydraulicznego ciągnika, aby zamknąć wypływ oleju. Budowę klasycznego pługa zaczepianego przedstawia ryc.1.31, a pracę ryc. 1.32.

Budowa pługa zaczepianego

Ryc. 1.31. Budowa pługa zaczepianego:

1 - rama, 2 - korpus płużny, 3 - krój tarczowy, 4 - przedpłużek, 5 - koło polowe, 6 - koło bruzdowe, 7 - koło tylne skrętne, 8 - belka zaczepowa, 9 - siłownik hydrauliczny koła polowego, 10 - siłownik hydrauliczny koła tylnego, 11 - przewody hydrauliczne, 12 - hak zaczepowy.
Źródło: Bernacki 1981
Pług zaczepiany zagonowy podczas pracy (Kverneland DC)

Ryc. 1.32. Pług zaczepiany zagonowy podczas pracy (Kverneland DC):

1 - koło tylne, 2 - koło polowe, 3 - połączenie z ciągnikiem

Pługi półzawieszane są pługami wieloskibowymi przeznaczonymi do orek średnich i głębokich. Mogą to być pługi do orek zagonowych lub obracalne do orek bezzagonowych. Pługi takie połączone są z ciągnikiem przy pomocy czopów i dolnych cięgieł podnośnika hydraulicznego (nie posiadają stojaka takiego jak pługi zawieszane), a ich rama opiera się na tylnym kole podporowym (skrętnym) zarówno w położeniu transportowym, jak i roboczym. Mogą być zaopatrzone w zależności od szerokości roboczej w jedno lub dwa koła kopiujące głębokość roboczą. Można również stosować w nich regulację siłową głębokości roboczej, ale impuls regulacyjny mogą dawać tylko dolne cięgła podnośnika hydraulicznego ciągnika. Pługi półzawieszane przy dużych szerokościach roboczych mogą mieć ramę połączoną przegubowo dla lepszego kopiowania terenu i utrzymania zadanej głębokości roboczej. Budowę pługa półzawieszanego zagonowego przedstawiono na ryc. 1.33 i 1.34, a obracalnego podczas pracy na ryc. 1.35.

Pług półzawieszany zagonowy

Ryc. 1.33. Pług półzawieszany zagonowy:

1 - rama, 2 - czop obrotu ramy, 3 - wał z czopami zawieszenia, 4 - śruba regulacyjna położenia ramy, 5 - ramię skrętu koła tylnego, 6 - cięgło skrętu koła tylnego, 7 - koło tylne, 8 - siłownik hydrauliczny podnoszenia lub opuszczania koła tylnego, 9 - śruba regulacyjna koła tylnego, 10 - przewód hydrauliczny, 11 - krój tarczowy, 12 - wysięgnik do połączenia narzędzi doprawiających, 13 - podpora pługa.
Źródło: Bernacki 1981
Pług półzawieszany zagonowy (Kverneland)

Ryc. 1.34. Pług półzawieszany zagonowy (Kverneland):

1 - wał z czopami zawieszenia, 2 - krój tarczowy, 3 - korpus płużny, 4 - koło tylne, 5 - bezpiecznik sprężynowy (resorowy)
Pług półzawieszany obracalny z ramą przegubową podczas pracy (Vogel & Noot)

Ryc. 1.35. Pług półzawieszany obracalny z ramą przegubową podczas pracy (Vogel & Noot):

1 - przegub połączenia ramy, 2 - koło podporowe ramy, 3 - korpus płużny

1.6. Podstawowe regulacje w pługach

W pługach, niezależnie od ich budowy i przeznaczenia, wykonuje się cztery podstawowe regulacje obok innych specyficznych dla danego typu. Są to: poziomowanie poprzeczne, poziomowanie podłużne, regulacja głębokości i doregulowanie szerokości roboczej. Poziomowanie poprzeczne pługów zawieszanych i półzawieszanych, wykonuje się jednym lub obydwoma wieszakami podnośnika hydraulicznego ciągnika, a pługów zaczepianych własnym układem regulacyjnym pługa, ustalając wzajemne położenie koła polowego i bruzdowego. Poziomowanie podłużne pługów zawieszanych wykonuje się przy pomocy łącznika (dwustronnej nakrętki) stanowiącego górne cięgło układu zawieszenia. W pługach półzawieszanych łącznikiem oraz własnym układem regulacyjnym pługa, ustawiając tylne koło podporowe, a w pługach zaczepianych własnym układem regulacyjnym pługa, ustalając wzajemne położenie kół przednich i koła tylnego.

Głębokość robocza pługów zawieszanych regulowana jest bądź automatycznie podnośnikiem hydraulicznym ciągnika, bądź przy pomocy koła kopiującego. Może być w nich zastosowana również regulacja mieszana automatyczno kopiująca. W pługach półzawieszanych głębokość robocza regulowana jest kołem kopiującym, a w pługach zaczepianych przy pomocy koła polowego. Głębokość robocza jest różnicą wysokości ustawienia koła kopiującego i ostrza lemiesza korpusu pługa. Doregulowanie szerokości roboczej odnosi się głównie do pługów wielokorpusowych i ma na celu wyrównanie szerokości roboczych poszczególnych korpusów. Regulacja ta we wszystkich pługach wykonywana jest przy pomocy własnego układu regulacyjnego pługa. Inne regulacje, specyficzne dla danego typu pługa, wykonuje się zgodnie z zaleceniami producenta oraz wymaganiami orki.

1.7. Przegląd pługów

Uzupełnieniem podanych w rozdziale 1. informacji jest przedstawiony poniżej przegląd nowych konstrukcji pługów, obrazujący równocześnie tendencje rozwojowe w tej dziedzinie (ryc. 1.36-1.49).

Ryc. 1.36. Pług zawieszany z hydraulicznym zabezpieczeniem korpusów i okładnicą leżącą

(Ventzki)

Ryc. 1.37. Pługi zawieszane obracalne z hydraulicznym mechanizmem obrotu korpusów (Krone):

1 - krój tarczowy, 2 - koło kopiujące, 3 - mechanizm obrotu korpusów

Ryc. 1.38. Pług zawieszany obracalny z hydraulicznym mechanizmem obrotu (Ventzki). System budowy blokowej (Baukasten system)


Ryc. 1.39. Pług zawieszany 4 skibowy (Kverneland)

ze ścinaczami listwowymi (1), sprężynowym zabezpieczeniem korpusów (2) i krojami tarczowymi przed każdym korpusem (3)

Ryc. 1.40. Pług zawieszany obracalny (Krone) z okładnicami ażurowymi (listwowymi)


Ryc. 1.41. Pług półzawieszany (Kverneland) ze sprężynowym zabezpieczeniem korpusów

(korpus wraca do normalnego położenia po odjęciu siły powodującej jego odchylenie)

Ryc. 1.42. Pług półzawieszany w położeniu transportowym (Krone)


Ryc. 1.43. Pług zaczepiany z hydraulicznym mechanizmem wydźwigu ramy z korpusem (Kverneland)


Ryc. 1.44. Jednopoziomowy pług zawieszany obracalny (wahadłowy) do orki bezzagonowej

z uniwersalną okładnicą cylindryczną. Korpus ustawia się hydraulicznie raz do odkładania skib w prawo, a następnie po nawrocie w lewo: 1 - hydraulicznie sterowany mechanizm obrotu korpusów płużnych (John Deere)

Ryc. 1.45. Pług półzawieszany z hydraulicznym wydźwigiem

i sprężynowym zabezpieczeniem korpusów płużnych, wyposażony w kroje tarczowe i listwy dokładające (John Deere)

Ryc. 1.46. Grządziel korpusu pługa zawieszanego obracalnego składanego blokowo (Rabe Werk);

1 - pojedynczy segment ze sprężynowym zabezpieczeniem korpusów

Ryc. 1.47. Pług zawieszany obracalny z okładnicą listwową (ażurową) i hydraulicznym mechanizmem obrotu korpusów (Rabe Werk)


Ryc. 1.48. Orka trwałego użytku zielonego, przy pomocy zawieszanego pługa obracalnego;

kąt obrócenia skib wynosi 180° (Gregoire-Besson)

Ryc. 1.49. Pług półzawieszany obracalny z hydraulicznym mechanizmem obrotu (Gregoire-Besson)




Powrót do strony głównej